niedziela, 2 lutego 2014

Historia quillingu cz. II - Paper filigree

Zdjęcie pochodzi z http://www.tresorsdeferveur.fr
Zdjęcie pochodzi z http://www.tresorsdeferveur.fr
PAPER FILIGREE - początki
Trudno określić kiedy zakonnice i zakonnicy zaczęli tworzyć obrazy w technice papieru filigranowego. Początkowo ozdabiali nim księgi, relikwiarze, obrazy o tematyce religijnej, wnęki kaplic itp. Praca ta traktowana była jako forma modlitwy, kontemplacji i ubóstwa (wykorzystanie ubogich materiałów). Wytwarzanie wyrobów filigranowych wpisywało się w zawołanie benedyktynów: “ora et labora” (módl się i pracuj). Bardzo często pomiędzy ornamenty z papieru umieszczane były przedmioty z kości słoniowej, szkła, metali, koralowców, kryształów, skrawków pergaminu itp. A to wszystko by ozdobić cenne pamiątki z podróży i pielgrzymek do Rzymu czy Ziemi Świętej, które były ofiarowywane przez pielgrzymów (np. fragmenty kości ludzkich, które miały pochodzić od świętych).

Wykonywane przez zakonnice obrazy i relikwiarze początkowo pozostawały w zakonach.
Z czasem jednak, zwłaszcza w 16 wieku wyroby zakonnic zaczęły być przekazywane do kościołów i kaplic lub jako wyraz wdzięczności dla dobroczyńców/fundatorów klasztoru.

Gwałtowny rozwój tej techniki nastąpił po Soborze Trydenckim (1545-1563), na którym przyjęto dekret o wyznawaniu wstawiennictwa, czci i relikwiach świętych i świętych obrazach, którego konsekwencją był w ciągu następnych 200 lat rozwój rękodzieła religijnego, a w szczególności paper filigree.

Z pewnością duże znaczenie dla rozwoju techniki papieru filigranowego miał okres baroku, charakteryzujący się dużą ilością efektownych zdobień, wykorzystania wielu kolorów, ornamentu, złota. Technika papieru filigranowego idealnie wpisywała się w ten okres i zapotrzebowanie na bogato zdobione przedmioty.

Centrum wytwarzania filigranowych wyrobów znajdowało się Alpach katolickich - Szwabii i Bawarii, Tyrolu, Alto Adige i Trentino, i sięgało do Piemontu, wschodniej Francji, w dolinie Rodanu i Prowansji. Paper filigree rozpowszechniony był wśród zakonów klauzurowych m.in. Sióstr Zwiastowania, Klarysek, Karmelitanek, Cystersek czy Wizytek. Zdarzało się, że męskie zakony także zajmowały się wytwarzaniem wyrobów paper filigree. Jeszcze w 20 wieku zakonnice z rejonu Bawarii i Jeziora Badeńskiego wytwarzały wyroby filigranowe.
W niektórych klasztorach do dziś przechowywane są narzędzia do tworzenia w paper filigree.

Wczesne prace z paper filigree wykonane były z papieru jednobarwnego, który był malowany lub złocony. Cięciem i złoceniem brzegów pasków papieru zajmowali się introligatorzy. Natomiast zakonnice, czy później młode kobiety same już barwiły paski na potrzebne im kolory lub malowały ukończoną pracę. Dopiero z czasem zaczęto używać gotowego kolorowego papieru.

Najczęstszymi motywami 16 i 17 wiecznego paper filigree były obrazy z postaciami świętych, aniołów, Świętej Rodziny itp. Jedne z najpiękniejszych przykładów papieru filigranowego są dziełem rąk zakonnic z Francji i Włoch. Przepiękne przykłady 17 i 18 wiecznych obrazów wykonanych tą techniką można zobaczyć tu: http://www.tresorsdeferveur.fr/Diaporama%20Reliquaires%20domestiques/index.html


2 komentarze:

  1. I niech jeszcze ktoś mi spróbuję coś powiedzieć na temat, ze to jakieś "pitu-pitu". Tu, proszę, piękne dowody na to, że jest to sztuka!

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. A sztuka, sztuka z tradycjami :)
      Jutro postaram się wrzucić część 3.

      Usuń